Nie samą wypłatą pracownik żyje. Jako społeczeństwo przyzwyczajeni jesteśmy do wczasów rodzinnych, bonów świątecznych, paczek żywnościowych. Taka postawa z minionej epoki wciąż w nas tkwi, choć zmieniły się reguły dystrybucji oraz zakres przyznawanych dóbr.

Jeszcze 15 lat temu nie istniały żadne merytoryczne kryteria owego „przydzielania" dodatków pozafinansowych. Należało się i tyle. Jedni dostawali służbowe mieszkania, inni tylko paczki ze słodyczami pod choinkę dla dzieci. Równie nieznana, a właściwie rzec można nieokreślona i niedopowiedziana była przesłanka i cel owego „rozdawnictwa". Obecnie liczy się zarówno to, co dostaje od firmy pracownik, jak również w jakim celu, a przede wszystkim z jakim skutkiem. Pozafinansowe sposoby wynagradzania wynikają głównie z potrzeby odpowiedniego i systematycznego motywowania pracowników oraz budowania mocniejszych więzi między firmą a personelem. Skuteczne motywowanie pozwala na zatrzymanie najlepszych pracowników, a przy obecnym deficycie odpowiednio wykształconych i doświadczonych pracowników w niektórych branżach, jest to rzecz niezwykle istotna, wręcz niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Lista pozafinansowych świadczeń względem pracownika może być bardzo różna, zależnie od charakteru firmy, pozycji na rynku (kapitału), kultury organizacyjnej, liczby zatrudnionych osób, profilu działalności. Zazwyczaj inne dodatki oferują firmy małe zatrudniające do 10 osób, a jeszcze inne przedsiębiorstwa średnie i duże korporacje, szczególnie te z zagranicznym kapitałem. W tych ostatnich stosuje się ponadto podział świadczeń ze względu na charakter pracy (dział), ponieważ na przykład handlowcy potrzebują innych „motywatorów", aniżeli pracownicy działu kadr czy marketingu. Poza tym część tych pozafinansowych form wynagrodzeń przyjmuje formę codziennych narzędzi pracy (np. telefon, laptop, czy samochód służbowy), dlatego w takich sytuacjach świadczenia te powinny być zastąpione innymi, tj. karnety do klubów sportowych, czy na wydarzenia kulturalne.

Samochód czy szkolenia?

Do głównych dodatków, jakie otrzymują menedżerowie i specjaliści w polskich firmach, należą (wg Raportu Sedlak&Sedlak):

• Telefon komórkowy
• Samochód służbowy
• Szkolenia
• Kursy językowe
• Zajęcia na studiach podyplomowych, które finansuje zakład pracy
• Prywatna opieka medyczna

W przypadku pozostałych pracowników, tzw. niższych szczebli, najczęściej wymieniane dodatki to:

• Telefon komórkowy
• Samochód służbowy
• Laptop
• Dodatkowe ubezpieczenie
• Dokształcanie na koszt pracodawcy
• Bezpłatna opieka medyczna
• Nisko oprocentowany kredyt
• Dofinansowanie do zajęć sportowo-rekreacyjnych

Ponadto do tzw. bonusów zaliczyć można:

• Zniżki przy zakupie produktów firmy
• Bony towarowe
• Paczki żywnościowe
• Wyjazdy integracyjne i wypoczynkowe
• Darmowe lub ulgowe bilety do kina, teatru, czy na koncert
• Darmowy parking w pobliżu siedziby firmy
• Pożyczki

Polska goni Zachód

W Polsce motywowanie pracowników dodatkowymi pozafinansowymi świadczeniami nie jest jeszcze tak powszechne jak na Zachodzie. W Irlandii bonusy stosuje ponad 90% ogółu firm (wg raportu Salarier&Benefits Internationals). W Czechach skala ta jest bardzo podobna, a do najpopularniejszych świadczeń należą: firmowe samochody, zajęcia sportowe i kulturalne, usługi medyczne. W dużych firmach za granicą popularnym narzędziem w ramach systemu motywacyjnego jest tzw. konferencyjny system wynagrodzeń, który sprowadza się do tego, iż pracownik otrzymuje pakiet świadczeń do wyboru. W Polsce wciąż panuje przekonanie, że sama pensja w odpowiedniej wysokości jest wystarczająca do tego, aby wynagrodzić i odpowiednio zmotywować pracownika do pracy. Jeżeli firma stosuje dodatkowe formy to są to najczęściej 2-3 najpopularniejsze – samochód, telefon komórkowy i laptop. Efektem tego jest często sytuacja, w której pozafinansowe świadczenia są równocześnie traktowane jako podstawowe narzędzia pracy. Nawet to, że pracownik może korzystać z telefonu czy samochodu służbowego poza godzinami pracy, nie stanowi wartości dodanej. Zdecydowanie rzadziej pracodawcy w Polsce oferują swoim pracownikom świadczenia o charakterze socjalnym, tj. dofinansowanie dokształcania, żywienia, czy ubezpieczenie medyczne. Z badań przeprowadzonych w 2005 roku przez firmę Hewitt Associates wynika, że w Polsce zaledwie 10% najważniejszych firm stosuje pakiety pozapłacowych wynagrodzeń, gdzie pracownik sam decyduje, które bonusy mu odpowiadają, i które chciałby otrzymać.

Co oferuje polski pracodawca

Oto lista najbardziej popularnych bonusów w Polsce (dane w oparciu o wyniki Internetowych Badań Wynagrodzeń przeprowadzanych w 2005 roku przez najpopularniejsze w kraju portale poświęcone płacom oraz pracy):

• Telefon komórkowy i laptop – 22% wszystkich pracowników może dzwonić, również w sprawach prywatnych, ze służbowego telefonu komórkowego w ramach przyznanego limitu. Z laptopa natomiast może korzystać, również w celach prywatnych, ok. 11% pracowników.
• Dodatkowe ubezpieczenie – jest to najpopularniejszy dodatek wśród pracowników niższych szczebli (ok. 9,7% jest ubezpieczonych na koszt pracodawcy).
• Samochód służbowy – najczęściej używany, również w celach prywatnych, przez handlowców i osoby szczebla wyższego. Jest to także najpopularniejszy bonus w małych i średnich przedsiębiorstwach (w przeciwieństwie do pozostałych dodatków, które w większości stosowane są w średnich oraz dużych firmach).
• Dokształcanie – przeciętnie 9,5% pracowników korzysta z tego przywileju. Najwięcej uwagi do podnoszenia kwalifikacji kadr przywiązują duże korporacje. Najbardziej popularne są szkolenia z zakresu technik sprzedaży, obsługi klienta, wystąpień publicznych, prezentacji, negocjacji, asertywności, współpracy w grupie. Dzięki funduszom strukturalnym coraz więcej małych firm w Polsce korzysta z tego właśnie dodatku, wysyłając tym samym swój personel na szkolenia, szczególnie zamknięte.
• Bezpłatna opieka medyczna – w firmach z kapitałem zagranicznym dodatek ten jest bardzo często stosowany (aż 23% pracowników tych firm korzysta z określonego pakietu usług w prywatnych ośrodkach medycznych). W przypadku firm polskich tylko 5% posiada w pakiecie wynagrodzeń ten właśnie dodatek.
• Finansowanie zajęć sportowo-rekreacyjnych oraz kulturalnych (karnety na basen, na siłownię, aerobik, tenis, bilety do kina, teatru, na spektakle, koncerty).
• Nisko oprocentowane kredyty.
• Bony towarowe i kupony żywieniowe – wciąż bardzo popularny dodatek, oferowany przede wszystkim pracownikom niższych szczebli.

Świadczenia na rzecz pracowników traktowane są jako element wynagrodzenia, zatem tak jak wynagrodzenie, stanowią koszt uzyskania przychodu przez pracodawcę. Świadczenia te są przejawem dbałości o personel oraz wyrazem uznania i szacunku dla ich pracy. Mimo, że niewiele jeszcze firm w Polsce takie pozafinansowe formy docenia, to jest to na pewno tendencja wzrostowa. Odchodzi się również od jednakowego wynagradzania wszystkich pracowników. Coraz częściej świadczenia dopasowywane są do potrzeb i osiągnięć pracownika. W ten sposób w odpowiedni i skuteczny sposób motywuje się poszczególne osoby do dalszej pracy.

Aneta Tondos

Szukaj ofert pracy

Np.: Programista Warszawa (oddzielaj słowa spacjami)

Kontakt z nami