Obecnie coraz częściej spotyka się ludzi niepełnosprawnych, którzy przez swoje kalectwo nie mogą znaleźć zatrudnienia. Zazwyczaj główną przyczyną tego negatywnego zjawiska jest niewiedza ze strony pracodawców. Nie są oni świadomi korzyści, jakie mogą uzyskać nawiązując stosunek pracy z taką właśnie osobą. Warto więc wiedzieć, co można zyskać dając pracę osobie powszechnie uważanej za gorszą, a często będącą bardzo inteligentną i gotową do rozwijania własnego życia zawodowego.

Co powstrzymuje pracodawcę przed zatrudnieniem?

Obecnie w Polsce jest około 2,5 miliona niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym, a pracuje jedynie 619 tysięcy - podaje GUS. W tej niewielkiej liczbie szczęśliwców jest jeszcze mniej tych, którzy wykonują pracę zarobkową na otwartym rynku. Jest ich jedynie 43 tysiące.

Pracodawcy obawiają się zawrzeć umowę o pracę z niepełnosprawnym, lub jakąkolwiek umowę stanowiąca podstawę do otrzymywania wynagrodzenia, bowiem uważają to za zbyt ryzykowne. Dostrzegają tylko wzrost kosztów zatrudnienia, którego przyczyną jest m.in. zmniejszona wydajność takiej osoby oraz skrócony czas pracy, który jej przysługuje.

Na podwyższenie kosztów, nawet o 600 zł na etat, wpływa także zapewnienie osobie niepełnosprawnej dodatkowej 15 - minutowej przerwy, dodatkowego 10 - dniowego urlopu wypoczynkowego lub 21 - dniowego urlopu rehabilitacyjnego. Przez te czynniki, ale także przez znacznie mniejszą sprawność, wydajność takiej osoby spada do 50%.

Wszystko to wpływa na awersje pracodawców do współpracy z osobami nie w pełni zdrowymi fizycznie, a tym bardziej umysłowo. Osoby cierpiące na schizofrenię bądź epilepsję rzadko mogą liczyć na znalezienie posady, a najmniejsze szanse mają osoby niewidome. Pracodawcy powinni zmienić swoje podejście do niepełnosprawnych, bowiem przełamanie własnych obaw i niechęci może przysporzyć im wiele korzyści.

Co zyskuje pracodawca dający zatrudnienie niepełnosprawnemu?

Zanim powiemy o korzyściach, jakie może osiągać pracodawca, należy wspomnieć o sankcji, jaka grozi za niedopełnienie tego obowiązku. Bowiem każdy pracodawca zatrudniający ponad 25 pracowników musi pozostawać w stosunku pracy z niepełnosprawnymi. Ich ilość w takim zakładzie powinna stanowić 6% ogółu zatrudnionych. Karą za nie wykonywanie tego postanowienia ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych jest grzywna w wysokości 40% przeciętnego wynagrodzenia. W wielkich firmach kwota ta staje się niebagatelną. Np. w przedsiębiorstwach zatrudniających 100 osób, niedopełnienie obowiązku o zatrudnieniu niepełnosprawnych powoduje konieczność odprowadzenia do PRFON 5724, 90 zł.

A wiec zatrudniając osobę niepełnosprawną, ale nie będącą emerytem,  pracodawca może liczyć na comiesięczne dofinansowanie, które wypłacane jest raz na dwa miesiące. Dofinansowanie to jednak ma formę zaliczki i niestety trzeba się z niego rozliczyć i nadwyżkę pomiędzy otrzymaną w ciągu roku kwotą a podwyższonymi kosztami należy zwrócić. Ponoszenie owych podwyższonych kosztów każdy pracodawca musi wykazać. Zazwyczaj zalicza się do nich czynniki wymienione już wyżej, jako obniżające wydajność niepełnosprawnego, ale także wszelkie koszty zawiązane z przystosowaniem pomieszczeń lub nabycia specjalnych urządzeń. Istotnym jest, że otrzymywana kwota stanowi jedynie dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych. Pracodawcy mogą otrzymać środki w wysokości nawet  130% najniższego wynagrodzenia, ale jedynie w przypadku zatrudnienia osób z wysokim stopniem niepełnosprawności. Jeśli w danym zakładzie pracę otrzyma niepełnosprawny z umiarkowanym stopniem swego kalectwa to zatrudniający może liczyć na 110% najniższego wynagrodzenia i 50% w przypadku zawarcia umowy z osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności. Pracodawca, który pokona swoje obawy i zdecyduje się na zatrudnienie osoby upośledzonej umysłowo lub niewidomej zyska dodatkowo 75% do wymienionych kwot.

Zakłady pracy chronionej zgodnie z ustawą z dnia 1 stycznia 2004 roku nie otrzymują już comiesięcznego dofinansowania. Obecnie dostają oni zwrot całości lub części podatku od towarów i usług. Oprócz tych środków pracodawca otrzyma także dofinansowanie do składek ZUS, którego struktura zależy od ilości zatrudnianych osób, w tym osób niepełnosprawnych.

W omawiany przypadku, czyli w przypadku nawiązanych stosunków pracy z przynajmniej 25 pracownikami, pracodawca może liczyć na znacznie mniejsze koszty związane z ubezpieczeniem swoich niepełnosprawnych podwładnych. W przypadku osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu upośledzenia PFRON finansuje część wynagrodzenia, które jest równoważne wysokości składki odprowadzanej przez pracodawcę na ubezpieczenie emerytalne. Gdy mamy do czynienia z pracownikiem o lekkim stopniu niepełnosprawności pracodawca otrzyma dofinansowanie z PFRON na kwotę równą składce na ubezpieczenie wypadkowe, a środki te pokrywają część kosztów osobowych pracodawcy.

Korzyści, które jednak nie motywują pracodawców

Wielu pracodawców rezygnuje z zatrudniania osób niepełnosprawnych, wybierając świadomie w ten sposób zapłacenie określonej kary, w obawie o znaczny wzrost kosztów spowodowany m.in. dostosowaniem stanowiska pracy dla potrzeb takiej osoby. Jednak Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 15 września 2004 roku daje możliwość otrzymania zwrotu tych kosztów. Pracodawca, który będzie się o to ubiegał musi zatrudnić w okresie 36 miesięcy osoby niepełnosprawne będące bezrobotnymi lub zatrudniać pracowników, których upośledzenie powstało w czasie trwania stosunku pracy. Jeśli spełnia te wymagania powinien złożyć wniosek o zwrot poniesionych kosztów do właściwego, ze względu na zatrudnienie personelu niepełnosprawnego, starosty. Istotnym jest, że pracodawca nie otrzyma zwrotu gotówki za poniesione koszty przed zawarciem umowy. Decyzję starosty o przyznaniu bądź nie owego zwrotu można otrzymać nawet po 2-3 miesiącach. A koszty jakie kwalifikują się do tego zwrotu, to jedynie nadwyżka nad kosztami poniesionymi w przypadku przygotowywania stanowiska pracy dla zdrowego pracownika. Nie otrzyma się zatem pieniędzy za całość poniesionych kosztów związanych z adaptacją lub utworzeniem stanowiska dla niepełnosprawnego. Kolejną rzeczą, która nieodzownie wiąże się z rzekomą korzyścią dla pracodawcy, jest złożenie kompletnej dokumentacji. Dokonuje się tego już po podpisaniu umowy, a dopiero dopełnienie tej czynności uruchamia fundusze z PFRON.

Mimo tych licznych dofinansowań  i innych korzyści, poziom zatrudnienia niepełnosprawnych utrzymuje się na stałym poziomie w wysokości 5%. Z badań wynika, że cztery na pięć firm wyraża swą niechęć do nawiązywania stosunków pracy z osobami upośledzonymi. Czyżby korzyści te nie były wystarczające na podjęcie współpracy z niepełnosprawnym?

Więcej informacji na stronach: www.pelnosprawniwpracy.pl

Karolina Grygiel

Szukaj ofert pracy

Np.: Programista Warszawa (oddzielaj słowa spacjami)

Kontakt z nami