Pojęcie Globalizacja wpisało się już na trwałe w nasz codzienny język. Posługują się nim politycy, dziennikarze, publicyści. Termin ten zawdzięcza swą oszałamiającą karierę nie intelektualnej modzie, ale realnym procesom społecznym, które swym działaniem obejmują coraz większą rzeszę ludzi na całym świecie. Procesy globalizacyjne kształtują i zmieniają nie tylko obraz światowej ekonomii, ale również nasze codzienne życie w jego najróżniejszych aspektach.

Centralne miejsce w życiu wielu ludzi zajmuje praca. Globalizacja przyczyniła się do głębokich zmian w tej sferze naszego funkcjonowania. Rozwój nowej globalnej ekonomii wywarł ogromny wpływ  na strukturę zatrudnienia. Powstają nowe zawody, zmianie ulegają stosunki pracodawcy z pracownikiem. Zwłaszcza ostatnie lata przyniosły znaczące zmiany w postrzeganiu pracownika i roli jaką odgrywa w miejscu pracy.

Każdego roku powstaje około sześciu milionów firm i około trzydziestu milionów nowych miejsc pracy. Niestety te optymistyczne szacunki odnoszą się przede wszystkim do wysokorozwiniętych krajów. Globalny rynek pracy dzieli się na „dobre" i „złe" obszary zatrudnienia. Na naszych oczach dokonuje się nowa segmentacja rynku pracy. Podział ten kształtuje się według kilku podstawowych kryteriów.

Pierwszy z nich to miejsce na mapie świata. Z niepokojem obserwuje się jak globalizacja utrwala podział na centra i peryferie, gdzie to centra dyktują zasady gry i w znacznej mierze są beneficjantami korzyści płynących z globalizacji. Drugie kryterium segmentacji rynku pracy odbywa się na płaszczyźnie strukturalnej. Chodzi o to, że niektóre gałęzie  gospodarki jak na przykład przemysł ciężki, pozostają w tyle globalnych przemian względem prężnie rozwijającego się rynku usług.

Bądź jak kameleon

Przyjrzyjmy się kilku podstawowym tendencjom na globalnym rynku pracy. Najbardziej podstawowym kierunkiem zmian jest stale zwiększające się zapotrzebowanie na pracowników umysłowych. Z kolei stale podnoszący się poziom innowacji technologicznych jest przyczyną ciągłego spadku zapotrzebowania na pracę produkcyjną. Jak łatwo można zaobserwować, rynek pracy oczekuje od nas dużej mobilności oraz elastyczności w szybko zmieniających się warunkach. Istnieje silne przekonanie, że za parę lat człowiek poruszający się po rynku pracy zacznie przypominać kameleona a najbardziej pożądaną cechą będzie zdolność adaptacji do nowych wyzwań zawodowych oraz permanentne poszerzanie swoich umiejętności. Dowodem na to może być zmniejszenie się znaczenia fachowości na rzecz wiedzy bardziej ogólnej, która umożliwia szybsze i bardziej efektywne przystosowanie się do nowych warunków.

Znaczącą zmianę jakościową na rynku pracy, o której należy wspomnieć przyniósł rozwój komunikacji internetowej. Rozpowszechnienie się Internetu przyczyniło się do prawdziwego wybuchu konsumpcji. Stało się tak dlatego, że Internet pozwala na nabywanie dóbr i usług minimalizując udział pośredników w realizowanych transakcjach. Ponadto rozwój Internetu jest kolejnym czynnikiem przyczyniającym się do spadku zatrudnienia w sektorze produkcyjnym. Jednocześnie Internet stał się przestrzenią umożliwiającą powstawanie nowych rodzajów usług takich jak na przykład doradztwo rynkowe, które pomaga w podejmowaniu racjonalnych decyzji w chaosie ofert handlowych bombardujących nas codziennie. Internet staje się szybko nie tylko autonomicznym, ale i jednocześnie największym rynkiem pracy. Szacuje się, że około 80% firm z branży IT rekrutuje swoich pracowników za pomocą ofert internetowych. Sieć jest bezsprzecznie tańszym medium od gazety i ma większy od niej zasięg. Oczywiście nie tylko pracodawcy korzystają z Internetu przy podejmowaniu decyzji dotyczących zatrudnienia. Również ludzie poszukujący pracy coraz chętniej korzystają z zasobów globalnej sieci informatycznej.

Jednym z najbardziej charakterystycznych oznak zmian na rynku pracy są nowe zawody związane z rozwojem technik telekomunikacyjnych. Zjawisko to nosi wspólną nazwę telepracy. Pod tym pojęciem należy rozumieć pracę świadczoną zdalnie przez media elektroniczne takie jak Internet, telefon itp. W społeczeństwie polskim wciąż pokutuje powszechne przekonanie o tym, że telepraca jest kierowana głównie do inwalidów oraz kobiet. Jednak kilka ostatnich lat pokazuje jak duży potencjał tkwi w zatrudnieniu tego typu. Z roku na rok wzrasta liczba osób zainteresowanych telepracą. Szacuje się, że ten rodzaj działalności prowadzi do oszczędności rzędu 50% w kosztach utrzymania biura oraz do 40% poprawy wydajności pracowników, którzy lepiej wykorzystują czas pracy.

Kolejną ważną zmianą na rynku pracy jest przywiązanie pracownika do miejsca pracy. W rozwijającym się społeczeństwie informacyjnym coraz większą rolę odgrywają pracownicy, którzy nie są bezpośrednio związani z daną firmą. Coraz rzadziej poszukuje się zatrudnienia na całe życie. Pracę wiąże się raczej z wykonaniem jakiegoś zadania lub projektu, po którym zatrudnienie wygasa. Osoby tak pracujące mają zupełnie inne aspiracje od pracowników wtopionych w mechanizmy zależności zawodowych w zakładzie pracy.

Dwie strony medalu

Globalizacja nie przynosi jednoznacznie korzystnych rezultatów, a cena, którą płacą miliony ludzi za zmiany jakie zachodzą, może wydawać się wygórowana. Przemiany na globalnym rynku pracy zmieniają nie tylko szeroko rozumiane środowisko naszej pracy, ale także całą strukturę społeczną wielu regionów świata. Obecna faza rozwoju gospodarki przynosi nowe formy zróżnicowań i konfliktów społecznych. Jednym z największych problemów z jakimi musi poradzić sobie współczesny świat są zjawiska bezrobocia i towarzyszącego mu wykluczenia społecznego. Dziś kiedy wzrost gospodarczy można uzyskać bez zwiększania zatrudnienia, olbrzymie grupy ludzi stają się nikomu nie potrzebne. Problem ten nie ominął nawet krajów wysokorozwiniętych - USA czy Europy, a w niektórych krajach afrykańskich, grupy ludzi wykluczonych stanowią zdecydowaną większość społeczeństwa. Jedną z głównych przyczyn tego stanu jest błyskawiczny rozwój technologii. Okazuje się bowiem, że tak oczekiwana automatyzacja wypiera stopniowo pracę ludzką. Drugim czynnikiem jest silna konkurencja, która przy wysokich kosztach wymusza zmniejszenie zatrudnienia. Rynek pracy ulega stopniowej dualizacji. Z jednej strony prężny rozwój nowych technologii i niedobór specjalistów potrafiących ją obsługiwać, z drugiej zaś pojawia się długofalowe bezrobocie i wykluczenie, które w rezultacie prowadzi do ubóstwa minimalizującego nasze szanse na znalezienie dobrego zatrudnienia.

Dużym problemem, przed którym stanęła globalna społeczność jest to, co należy zrobić aby błyskawiczny rozwój techniki nie przyczyniał się do tak dramatycznego zwiększenia nierówności społecznych. W sytuacji, w której znika pewność zatrudnienia, państwo musi wymyślić nowe formy pomocy i aktywizacji osób pozostających bez pracy. System zapomóg i zasiłków wydaje się nie spełniać swojego zadania i nie zachęca skutecznie do uczestnictwa w rynku pracy. Stale zwiększające się bezrobocie nie jest jedynie problemem ludzi bez pracy. Należy zdać sobie jak najszybciej sprawę z tego, że jest to problem nas wszystkich.

Aleksander Czech

Szukaj ofert pracy

Np.: Programista Warszawa (oddzielaj słowa spacjami)

Kontakt z nami