Każda pełnoletnia osoba, która nie jest ubezwłasnowolniona, odpowiada za swoje czyny. Jednak forma i zakres tej odpowiedzialności są inne w przypadku osób fizycznych i osób prawnych. Istnieją bowiem przepisy, które odnoszą się tylko do podmiotów zbiorowych. Znajdują się one w Kodeksie Karnym w rozdziałach XXVIII i XXXVI. Nasze członkowstwo w Unii Europejskiej sprawiło także, że pojawiły się nowe uregulowania prawne dotyczące wykroczeń na tle gospodarczym.

Jak obciążyć kogoś odpowiedzialnością?

Pierwszym krokiem, by obciążyć kogoś odpowiedzialnością, jest udowodnienie winy, czyli świadomego i celowego działania, którego konsekwencje są niezgodne z przepisami. Kolejno, istotnym jest, aby zbadać, czy owe działanie było umyślne czy nie. Bowiem w przypadku nieumyślnego dokonania czynu przestępczego lub przekraczającego przepisy prawa, postępowanie karne przybiera inną procedurę. Przykładem może tu być nie spłacenie kredytu przez firmę, która utraciła wszelkie środki zabezpieczające owo zobowiązanie, czyli nie zamierzała ona doprowadzić do szkody na rzecz banku. Inaczej kształtuje się ta sytuacja, gdy eksperci ustalą, że przedsiębiorstwo to, już w momencie zawierania umowy kredytowej nie posiadało wystarczających środków i miało na celu przyczynienie się do osiągniętych przez bank strat. Umyślne działanie z kolei odznacza się tym, że sprawca zna skutek swego działania, a mimo to, działa nadal. Po jednoznacznym orzeczeniu winy można zacząć już procedurę prowadzącą do zmuszenia winnego do poniesienia odpowiedzialności.

Zgłoszenie do poniesienia odpowiedzialności karnej i sama kara

Osoba prawna poniesie odpowiedzialność karną, jeśli zostanie to orzeczone wyrokiem sądu, który w tego typu sytuacjach jest zazwyczaj sądem rejonowym. Wniosek do sądu o dokonanie przestępstwa mogą złożyć zarówno pokrzywdzony, prokurator, jaki i Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ale on tylko wówczas, gdy owy czyn narusza ustawę o konkurencji. Wniosek taki powinien zawierać kilka podstawowych elementów. Są to dane dotyczące wnioskodawcy i oskarżanego, dokładne określenie czynu, za który osoba prawna ma zostać pociągnięta do odpowiedzialności. Należy podać także uzasadnienie i dowody, które będą rozpatrywane na sprawie sądowej (więcej informacji na stronie http://www.prawo.hoga.pl). Istnieje także możliwość odwoływania się od wyroku pierwszej instancji.

Przestępstwa dokonywane przez podmioty zbiorowe zostały usystematyzowane w pewne grupy. Do podstawowych zaliczamy przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, łapownictwo, płatna protekcja i inne. Za te czyny główną kara podmiotu zbiorowego jest kara grzywny, której wysokość zależy od grupy przestępstw, do jakiej zostało zakwalifikowane wykroczenie. Nie może być jednak ona wyższa niż 10% przychodu osiągniętego w roku podatkowym poprzedzającym wydane orzeczenie sądowe. Dotyczy to podmiotów zbiorowych, których przychód nie przekraczał 1 mln złotych. Jednakże kara główna nie może być niższa niż 5000 zł.

Przestępstwa podmiotów zbiorowych podlegają także karom dodatkowym. I tu należy wymienić zakaz promocji i reklamy, zakaz korzystania z dotacji i subwencji i inne. Kary te są orzekane na okres od 1 do 5 lat.

Należy jednak wspomnieć, że oprócz wymienionych kar istnieją jeszcze inne, bardziej surowe. Zaliczmy do nich ograniczenie wolności od 1 do 12 miesięcy. Podczas tego okresu skazany nie może bez zgody sądu zmieniać miejsca pobytu. Musi także wykonywać prace wskazane przez sąd i udzielać licznych wyjaśnień dotyczących przebiegu kary. Kolejną formą sankcji jest pozbawienie wolności, która wynosi od 1 miesiąca do 15 lat. Nie praktykuje się w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej wymierzania najwyższej kary czyli 25 lat pozbawienia wolności lub dożywotniego odbywania kary.

Jakie czyny jeszcze podlegają karze?

Oprócz wykroczeń na tle gospodarczym i tak zwalczanych, szczególnie w UE, czynów korupcyjnych powołane do odpowiedzialności są jednostki i osoby fizyczne, które dopuściły się wykroczeń wobec swoich pracowników. Zachowanie, które podlega karze to notoryczne naruszanie uprawnień pracownika, jakie posiada on zgodnie z umową o pracę. Zatem wszelkie nieterminowe wypłacanie wynagrodzeń, utrudnianie odbywania urlopu lub wszelkie złośliwości w stosunku do osoby zatrudnionej. Należy pamiętać jednak, że zdarzenia te muszą trwać i powtarzać się przez jakiś okres czasu, w przeciwnym wypadku nie kwalifikują się do ukarania osoby fizycznej lub prawnej, z którą łączy nas stosunek pracy. Takie postępowanie jest obciążone nie tylko karą grzywny, grozi za nie nawet do 2 lat pozbawienia wolności. Karane jest także, coraz częściej praktykowane, nie odprowadzanie składek do ZUS-u lub podawanie niższej kwoty wynagrodzenia. I nie ma tu znaczenia, czy pracownik wyraził zgodę na to czy nie. Za to także można otrzymać karę 2 lat więzienia.

Oprócz wykroczeń, które regulowane są przepisami Kodeksu Karnego występuje szereg takich, które znajdują swą podstawę prawną w Kodeksie Pracy. Do tego typu wykroczeń zaliczamy, bardzo popularne, nieprzestrzeganie czasu pracy, zatrudnianie małoletnich bądź nie spełnianie wymogów higieny, bhp i przeciwpożarowych. I wiele, wiele innych, które spotykamy na co dzień i nikt tego nigdzie nie zgłasza w obawie o utratę stanowiska.  Grozi za to kara grzywny, chyba że wskutek tego zaniedbania doszło do nieszczęśliwego wypadku. Kara wówczas jest znacznie wyższa - nawet do 12 lat pozbawienia wolności.

Odpowiedzialność karna w Unii Europejskiej

Członkostwo w Unii Europejskiej, to oprócz szeregu korzyści, mnogość przepisów narzucających nowe obowiązki, prawa, zobowiązania. Ramową Decyzją Rady Unii Europejskiej z dnia 22 lipca 2003r. przy uwzględnieniu Traktatu o Unii Europejskiej, inicjatywy Królestwa Danii, opinii Parlamentu Europejskiego, wprowadzono przepisy mające na celu zwalczanie korupcji w sektorze prywatnym. W dokumencie tym znajduje się artykuł (art.5) „Odpowiedzialność karna osób prawnych". W myśl tej Decyzji, do odpowiedzialności karnej można pociągnąć osobę, która to obiecuje lub oferuje bądź otrzymuje lub żąda korzyści jakiegokolwiek rodzaju i to zarówno bezpośrednio lub pośrednio. Korzyści te są kierowane w stronę osób zajmujących kierownicze stanowiska lub powiązane, w celu nakłonienia do jakiegoś działania lub od niego odwiedzenie. Do odpowiedzialności pociągane są także osoby, które pomagały, ale także podżegały w wyżej wspomnianych poczynaniach. Artykuł ten mówi jednak, że to osoby prawne odpowiadają za wykroczenia popełnione w ich imieniu przez osoby indywidualne lub powiązane z organami owej osoby prawnej (czyli np. spółki), ale jednocześnie nie wyklucza osób fizycznych pomagających lub podżegających owo przestępstwo. Osoby prawne, które dopuściły się wykroczeń, o których tutaj mowa, podlegają karze grzywny lub innym karom. Mogą to być: sądowe orzeczenie o likwidacji, przekazanie pod nadzór sądowy, pozbawienie prawa do korzystania z pomocy publicznej lub czasowy, a nawet stały, zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Jak widać zatem przepisy Unii Europejskiej mające umożliwić zwalczanie korupcji, określają jasno osoby, które ponoszą odpowiedzialność za swe czyny. Określają także sankcje, które zostaną nałożone na łamiących prawo. Nie są one łagodne, bo utrata możliwości prowadzenia działalności może zaważyć na dalszych etapach życia zawodowego i istnienia firmy.

Jak widać wachlarz wykroczeń, za które pociąga się do odpowiedzialności zarówno osobę fizyczną jak i prawną jest nadzwyczaj szeroki i zróżnicowany. Podobnie polskie prawo dysponuje licznymi sankcjami grożącymi za popełnienie niezgodnych z przepisami czynów. Więc zamiast płacić i tracisz status osoby niekaralnej, może lepiej zaznajomić się z przepisami i ich przestrzegać?

Karolina Grygiel

Szukaj ofert pracy

Np.: Programista Warszawa (oddzielaj słowa spacjami)

Kontakt z nami