Zdarza się, że pracodawca skłania nas do pracy w niedzielę lub święto. Przyczyny tego mogą być różne. Jako lojalni pracownicy możemy ulec potrzebom, które pojawiły się w firmie. Ale powinniśmy pamiętać o jednym: nasz wolny czas poświęciliśmy na pracę i mamy prawo wymagać za to rekompensaty.

Dzień wolny za pracę w święto

- Mój obecny szef jest super – cieszy się Karol, tłumacz. - Pracuję w dużej firmie, więc roboty zawsze jest mnóstwo. Czasami muszę przychodzić do pracy w niedzielę. Ale jeśli jest taka sytuacja, szef zawsze w zamian za to daje mi dzień wolnego w poniedziałek pod koniec miesiąca, kiedy są większe luzy w moim obszarze działań. Mój poprzedni szef nawet nie chciał słyszeć o czymś takim, a praca w niedzielę była prawie co drugi weekend!

Postępowanie obecnego szefa Karola nie jest przejawem jego szczególnej łaski, tylko zwykłego działania w zgodzie z prawem. Jeżeli pracowałeś lub pracowałaś w dniu wolnym ustawowo od pracy, czyli w niedzielę lub święto, masz prawo wymagać od pracodawcy rekompensaty w postaci dnia wolnego w ciągu tygodnia pracy. Pracodawca jest zobowiązany nie tylko udzielić Ci pozwolenia na taki dzień, ale też dokładnie określić ten dzień w harmonogramie pracy albo wyznaczyć jego konkretną datę.

Choroba to nie urlop

- Za pracę w Boże Ciało moja szefowa z trudem zgodziła się na dzień wolny w następnym tygodniu. I właśnie wtedy złapałem ciężką grypę – zżyma się Arek, asystent w firmie spedycyjnej. Musiałem chcąc nie chcąc iść na chorobowy, chorowałem ponad tydzień. Oczywiście dzień wyznaczony na urlop upłynął w piżamie, z katarem i z paletą leków na stoliku nocnym. Kiedy wróciłem, nieśmiało zapytałem, czy nie mógłbym dostać nowego dnia za tamto przepracowane święto, bo chciałem pojechać w góry, a w trakcie choroby było to zupełnie niemożliwe… Szefowa odparła, że nie obchodzi jej to, co robiłem. Dla niej ma znaczenie to, że nie było mnie w pracy – więc z jej punktu widzenia miałem urlop.

Postawa szefowej Arka jest godna potępienia. Jeśli z przyczyn obiektywnych nie wykorzystasz dnia wolnego wyznaczonego przez pracodawcę, nie martw się, bo prawo jest po twojej stronie. Tak uzyskany dzień wolny nie przepada. Pracodawca ma obowiązek udzielić Ci dnia wolnego w innym terminie i to do końca okresu rozliczeniowego czasu pracy.

Przypuśćmy, że zachorujesz i jeden z dni Twojej choroby przypadnie na dzień, który pracodawca wyznaczył Ci jako rekompensatę dnia pracy w niedzielę lub święto. Wtedy nie może zasłaniać się faktem, że i tak nie było Cię w pracy. Pracownik chory to w żadnym razie nie pracownik wypoczywający. Pracodawca jest zobowiązany wyznaczyć Ci nowy, inny termin dnia urlopowego.

Jak nie wolne, to pieniądze

Co jednak, jeżeli udzielenie dnia wolnego w tym terminie nie jest możliwe? Zastanówmy się najpierw, z jakich powodów bywa niemożliwe. Przede wszystkim, pracodawca nie może zasłaniać się nadmiarem pracy do wykonania. Nie ma prawa powiedzieć, że nie udzieli Ci dnia wolnego w zamian za Twoją pracę w niedzielę, bo nie ma na to czasu w firmie. Powód niewykorzystania dnia wolnego musi wynikać z przyczyn obiektywnych. Najczęściej ma źródło w sytuacji pracownika.

- Miałam umowę o pracę na pół roku i wiedziałam, że nie będę jej przedłużać, bo wyjeżdżałam za granicę – opowiada Diana, obecnie menedżerka w londyńskim sklepie z butami. – Zupełnie się nie znałam na przepisach kodeksu pracy, zresztą, nie przywiązywałam do tego wagi, bo już jedną nogą byłam w Anglii. Kiedy dostałam wypłatę, to najpierw pomyślałam, że to taki miły gest ze strony szefowej, na pożegnanie. Ale koleżanka, która miała pracować dalej, też dostała tę ‘premię'. Uświadomiła mi, że nic za darmo – śmieje się Diana. - Przecież organizowałyśmy imprezę dla klientów naszej firmy w niedzielę, w ostatni weekend miesiąca. I to też była praca. Ja to potraktowałam jak przysługę, a tu proszę, z formalnego punktu widzenia należało mi się dodatkowe wynagrodzenie!

Może się zdarzyć, że zanim upłynie okres rozliczeniowy - lub równo z jego zakończeniem -skończy się również okres, w czasie którego obowiązywała umowa o pracę. Może też być po prostu tak, że Twoja choroba się przedłuża i nie wyzdrowiejesz do końca miesiąca, czyli okresu rozliczeniowego. Może być też tak, że dzień pracy w niedzielę czy święto przypadł ostatniego dnia miesiąca, więc nie było możliwości uzyskania dnia wolnego w obrębie jednego okresu rozliczeniowego.

We wszystkich tych przypadkach pracodawca musi wypłacić Ci dodatek do wynagrodzenia. Wysokość dodatku wynosi 100% płacy za każdą godzinę świątecznej pracy. Co więcej, ten dodatek jest niezależny od innego dodatku – dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Toteż istnieje możliwość, że w sumie twojej wypłaty zawarte zostaną oba dodatki.

Prawo do wypoczynku przede wszystkim

- Moi przełożeni, Francuzi, prowadzą firmę według niektórych zasad swojego kraju – opowiada Melania. - Do tej pory zawsze za pracę w święta, które we Francji nie obowiązują, dostawaliśmy po prostu pieniądze. Nie było mowy o dniach wolnych. Dopiero niedawno się zorientowali, że w ten sposób postępują wbrew kodeksowi pracy. Zapoznali się na początku z polskim prawem, ale potem go już nie aktualizowali – śmieje się Melania.

Zasada, w myśl której pierwszeństwo w rodzaju rekompensaty przypada zawsze dniom wolnym, a dopiero jeśli ich udzielenie nie jest możliwe, wypłaca się pieniądze, jest nowa w naszym kodeksie pracy. Jeszcze jakiś czas temu pracodawca miał prawo wyboru. Mógł za pracę w czasie święta wyznaczyć pracownikowi dzień wolny albo zapłacić wynagrodzenie. Obecne zasady chronią prawo pracownika do wypoczynku.

Kasia Michalczak

Szukaj ofert pracy

Np.: Programista Warszawa (oddzielaj słowa spacjami)

Kontakt z nami