Zadowolony ze średniej 5,0 w indeksie, odbytych praktyk i świetnej znajomości angielskiego postanawiasz wejść na rynek pracy. Konieczność wysłania setek CV, dopracowanych listów motywacyjnych i odbycia rozmów kwalifikacyjnych nie zrażają Cię - jesteś świadom swej wartości i przygotowany na ciepłe powitanie ze strony przyszłych pracodowaców.

Tymczasem... 35% ludności Polski to osoby poniżej 25-go roku życia, a to oznacza, że na rynek pracy, na którym i tak panuje już prawie 20 % bezrobocie, wkroczy niebawem 13 mln młodych, ambitnych i wykształconych osób. Nic więc dziwnego, że pracodawcy mogą przebierać w ofertach i proponować studentom i absolwentom najniższe stawki, czy wręcz bezpłatne praktyki i staże. Jeśli jesteś w takiej sytuacji wiedz, że przesiadywanie przed komputerem w celu poprawienia swojego CV to nie jedyne wyjście - zawsze możesz zostać... swoim własnym pracodawcą. Samozatrudnienie ma jednak tyle samo zalet, co wad i na pewno nie jest rozwiązaniem dla każdego. Sprawdź, na czym polega ta forma zatrudnienia i czy nadaje się dla Ciebie.

Samozatrudnienie polega na prowadzeniu jednoosobowej firmy, czyli dotyczy sytuacji, w której osoba fizyczna podejmuje działalność gospodarczą na własny rachunek i na własne ryzyko. Szczególnym przypadkiem jest tutaj wymuszone założenie firmy jednoosobowej. Często bowiem pracodawca nakłania do takich działań pracownika w celu zaoszczędzenia na składkach ZUS i ominięcia przepisów prawa pracy. Zostaje wówczas podpisany kontrakt, w wyniku którego dotychczasowy pracownik staje sie podwykonawcą, tylko formalnie prowadzącym własną działalność gospodarczą. O ile dla pracodawcy taka zmiana niesie ze sobą wiele oszczędności, o tyle dla pracownika oznacza ona: utratę świadczeń takich jak prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego, świadczeń BHP. Istnieje też możliwość utraty pracy (rozwiązania umowy) z dnia na dzień bez okresu wypowiedzenia. Bardzo dużo zależy tutaj od klauzul zawartych w podpisanym kontrakcie - można np. postarać się o dodatkowe klauzule mówiące o kilkumiesięcznym czasie wypowiedzenia umowy.

Plusy i minusy prowadzenia własnej działalności gospodarczej w takiej sytuacji zależą od inwencji dotychczasowego pracownika. Może on poprzestać na zmianie swojego statusu i dalej pracować w firmie tak jak dotychczas (ale stanowi to naruszenie przepisów prawa pracy przez pracodawcę), bądź też postarać się o uzyskanie zleceń od podmiotów innych niż pracodawca.

Przykład: Anna jest księgową, pracuje na umowę o pracę, ale w celu redukcji kosztów szef proponuje jej przejście na samozatrudnienie. Anna zgadza się i zamieszcza ogłoszenia w prasie w celu pozyskania zleceń od małych firm, potrzebujących księgowej jedynie parę razy w miesiącu. Dzięki temu nie jest uzależniona od dotychczasowego pracodawcy, ma też możliwość legalnego zarobienia dodatkowych pieniędzy.

Dziennikarzem być...

Teraz przejdźmy do osób podejmujących faktyczną działalność gospodarczą na własny rachunek i na własne ryzyko. Samozatrudnienie to atrakcyjna propozycja dla osób chcących samodzielnie rozwinąć własne przedsiębiorstwo, zwykle jednak stanowi ono dla nich tylko pewien etap - w momencie uzyskania większych środków finansowych dążą do rozwijania firmy i zatrudniania pracowników. Samozatrudnienie to przede wszystkim oferta dla freelancerów (wolnych strzelców). Freelancerzy pracują zwykle na umowę zlecenie bądź umowę o dzieło, najczęściej zajmują się działalnością usługową np. dziennikarze, fotograficy, graficy, webmasterzy, programiści i inni informatycy, prawnicy, konsultanci, architekci, tłumacze.

Plusy samozatrudnienia dla freelancerów to:

• Możliwość samodzielnej organizacji pracy, wyboru miejsca i czasu realizowania zleceń. Można wyznaczyć sobie konkretne dni i godziny przeznaczone na pracę, a nawet ustalić system urlopów, np. miesiąc intensywnej pracy, a potem tydzień na Mazurach. Nikt już nie będzie kazał nocnemu Markowi wtawać na 07:00 do redakcji - teraz będzie mógł spać do południa, a artykuły pisać nocami. Warto jednak pamiętać, że cechy umożliwiające funcjonowanie w warunkach, w których „nikt nic nie każe", to: samodzielność, umiejętność zagospodarowania czasu i wyznaczania sobie terminów końcowych, silna motywacja do pracy.

• Realizowanie wielu zleceń od różnych zleceniodawców. Wszystko jednak zależy od operatywności i umiejętności marketingowych danej osoby. Musi umieć rozpropagować swoje usługi poprzez media takie jak internet, np. dotrzeć do potencjalnych klientów dzięki banerom na popularnych stronach internetowych, wykorzystać ogłoszenia w prasie fachowej czy też sieć znajomości. Jeżeli to potrafi i zapewni wysoki poziom usług, na pewno zdobędzie wielu klientów. Jednakże do tego potrzebne są znów: przedsiębiorczość, aktywność, wiedza marketingowa i przebojowość. Należy również pamiętać, że wiadomości o naszych wpadkach natychmiast docierają do rzeszy naszych potencjalnych klientów - nie można więc sobie pozwolić na nieprzestrzeganie terminów czy brak rzetelności.

• Oszczędności podatkowe i ZUS, polegające na wrzucaniu w koszty określonych wydatków związanych z pracą, odliczeniu podatku VAT przy zakupach, wybraniu opłacalnej formy opodatkowania. Dodatkowo 24 sierpnia 2005 r. obniżono stawki ZUS dla osób rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej, ulga ta obejmuje okres 24 miesięcy. Osoba samozatrudniona może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wszystkie swoje wydatki związane z pracą, takie jak koszt paliwa, amortyzacji sprzętu komputerowego, dokształcania czy rachunków telefonicznych. Tym samym zapłaci znacznie niższy podatek dochodowy. Warto jednak dodać, że oszczędności rzeczywiste mają miejsce przy wyższych dochodach. Jeśli z naszej działalności uzyskujemy niskie dochody, to większą ich część będziemy musieli poświęcić na stałe koszty prowadzenia działalności, takie jak prowadzenie księgowości czy stała stawka ZUS.

• Możliwość podjęcia działalności gospodarczej w krajach UE. Samozatrudnienie umożliwia świadczenie usług nawet w tych krajach, które wprowadziły przejściowe ograniczenia chroniące własny rynek pracy. Obecnie istnieje już wiele unormowań prawnych ułatwiających działalność poza granicami Polski, np. przepisy zapobiegające podwójnemu opodatkowaniu.

• Satysfakcja z prowadzenia działalności gospodarczej. Własna firma to powód do dumy i świetna motywacja do pracy. Jest to dobre rozwiązanie dla osób samodzielnych, zdecydowanych, fascynujących się swoją dziedziną. Paradoksalnie zagrożeniem może tu być zbyt duże zaangażowanie w pracę - wg danych GUS-u w 2005 r. osoby prowadzące własna działalność gospodarczą przepracowywały w tygodniu ponad 50 godzin.

Minusy samozatrudnienia dla freelancerów to:

• Stałe koszty prowadzenia działalności gospodarczej, takie jak składki ZUS, koszty prowadzenia księgowości, czynsz, opłaty za media takie jak prąd, woda itp. Koszty te mogą stanowić problem, jeśli nie uzyskujemy przychodów, bądź są one za niskie. W takim wypadku zwykle przedsiębiorcy zawieszają działalność, dzięki czemu nie płacą już np. składek ZUS. Takie zawieszenie należy jednak zgłosić w Urzędzie Miasta, Urzędzie Statystycznym, Skarbowym i w ZUS-ie, w przeciwnym wypadku możemy mieć problem z kontrolą prawidłowości wykonywania obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych.

• Konieczność prowadzenia księgowości. Jest to wymagane przy prowadzeniu działalności gospodarczej i można sobie poradzić z tym problemem na trzy sposoby: nauczyć się zasad księgowości i być swoim własnym księgowym, co wymaga jednak sporej wiedzy, czasu i staranności. Drugą opcję stanowi oddanie się (a raczej naszych ksiąg) w ręce biura rachunkowego, często z takim biurem można się kontaktować i przesyłać dokumenty przez internet. Na pewno nie jest to najtańsze rozwiązanie, ale przynajmniej mamy pewność, że naszymi rachunkami zajmuje się osoba doświadczona, poza tym zyskujemy więcej czasu dla siebie. Trzecie rozwiązanie polega na zatrudnieniu księgowego bądź też podpisania z nim umowy - zlecenia.

• Ryzyko gospodarcze. Pracownik zatrudniony na stałe zwykle nie martwi się tendencjami na rynku czy powstaniem nowej, konkurencyjnej firmy - załatwia to za niego dział sprzedaży, marketingu itd. Tymczasem pracując na zasadzie samozatrudnienia należy ciągle liczyć się z konkurencją i starać się jak najlepiej poznać oczekiwania klientów. Wymaga to doskonałej orientacji na rynku, świetnej znajomości branży, śledzenia trendów i zachowań klientów. Jeżeli konkurencja obniżyła ceny - musimy zrobić to samo lub zaproponować usługi o znacznie lepszej jakości. Żeby sprostać tym zadaniom, osoba prowadząca własną działalność gospodarczą musi potrafić się uczyć, umieć zdobywać potrzebne informacje, lubić rywalizację, znać dobrze branżę, w której pracuje.

• Konieczność ciągłego doszkalania się. Żeby spełnić oczekiwania klientów i nadążyć za zmieniającymi się standardami i sposobami realizacji zleceń, przedsiebiorca musi się liczyć z koniecznością dalszego kształcenia. Wymaga to nie tylko dodatkowych nakładów, ale przede wszystkim chęci i zapału do nauki i zgłębiania tajników wybranego zawodu. Oczywiście dużo zależy od branży - np. informatyka jest bardzo dynamicznie rozwijającą się dziedziną wiedzy, dobry webmaster czy administrator bazy danych musi być na bieżąco z nowymi językami programowania i wprowadzanymi standardami. Natomiast artysta malarz będzie raczej dokształcał się na zajęciach prywatnych, a prawnik uczęszczał na wykłady i sympozja związane ze swoja specjalizacją.

Jak widać, samozatrudnienie to duże wyzwanie, umożliwiające zrealizować marzenie o niezależności i byciu swoim własnym szefem, ale jednocześnie wymagające dobrego przygotowania, odpowiednich cech charakteru i dużego zapału do pracy. Należy sobie odpowiedzieć na wiele pytań i rozważyć wszystkie za i przeciw. Sam zapał niestety nie wystarczy - konieczna jest również pewna ilość środków na samo rozpoczęcie działalności gospodarczej - mamy tutaj do wyboru finansowanie ze środków własnych, pożyczki zaciągane u rodziny i osób znajomych bądź też mikro-pożyczki udzielane przez instytucje bankowe. Warto dodać, że istnieją różne programy ułatwiające młodym przedsiębiorcom założenie własnej firmy. Przykładem jest działający od 2002 r. rządowy program „Pierwsza Praca". Umożliwia on łatwiejsze uzyskanie pożyczek i kredytów na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej, oferuje także szeroką gamę szkoleń, staży, a także możliwość refundacji kosztów analiz i konsultacji koniecznych do założenia własnej firmy. Inne programy to organizowane przez uczelnie albo przy ich współudziale - np. Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości. Coroczne edycje konkursów typu „Wokulski" dla studentów i absolwentów również umożliwiają uzyskanie dofinansowania, podstawą jest tutaj dobry pomysł. Wreszcie - nie należy zapominać o uczelnianych biurach karier i związkach takich jak NZS, które często organizują darmowe szkolenia i wykłady na temat zakładania własnej firmy. Osoby, którym niestraszna biurokracja i wypełnianie setek stron dokumentów, mogą się też postarać o dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej.

Na koniec opinia Radka, studenta Politechniki Poznańskiej, programisty i webmastera pracującego na zasadzie samozatrudnienia: „Pracując na ¾ etatu w firmie zajmującej sie tworzeniem oprogramowania zarabiałem 1200 zł netto, przy czym tak naprawdę nie zajmowałem się tą dziedziną, która mnie najbardziej interesuje. Pół roku temu zacząłem więc pracę na własny rachunek - ze zleceniami nie mam problemu, bo potrafię reklamować swoje usługi w internecie, poza tym zadowoleni klienci polecają mnie kolejnym. Wreszcie zajmuję się tym, co naprawdę lubię, w dodatku mam satysfakcję, że wszystko osiągnąłem dzięki własnej pracy. Ale ciągle muszę się doszkalać, bo konkurencja na tym rynku jest bardzo duża. Mimo to polecam tą formę zatrudnienia wszystkim, którzy są samodzielni, nie boją się ciężkich początków i są fachowcami w swojej dziedzinie".

A.S.

Pomocne linki:

http://www.ecwm.org.pl/przeds.htm - Europejskie Centrum Współpracy Młodzieży (Inkubator Przedsiębiorczości)
http://www.1praca.gov.pl - program „Pierwsza Praca"
http://www.parp.gov.pl - Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
http://www.cpg.org.pl/owp/izby_pl.php - Polskie Izby Gospodarcze
http://www.pit.pl - portal z poradami podatkowymi
http://www.twoja-firma.pl/poradnik.html - poradnik ułatwiający założenie własnej firmy
http://www.gazetaprawna.pl - portal Gazety Prawnej
http://www.funduszmikro.com.pl - Fundusz Mikro
http://www.inicjatywamikro.pl - Inicjatywa Mikro
http://www.funduszestrukturalne.gov.pl - informacje o funduszach z Unii Europejskiej

Szukaj ofert pracy

Np.: Programista Warszawa (oddzielaj słowa spacjami)

Kontakt z nami